Wat vinden we het vaak moeilijk om het verdriet en de pijn van een ander onder ogen te zien. Het liefste overladen we hem of haar dan met goedbedoelde adviezen om er snel weer overheen te komen. Maar het is de vraag of dat ook echt helpend is.

Lastiger
Onlangs sprak ik weer een goede kennis. “Hoe gaat het nu met je?”, vroeg ik haar. Nog geen twee jaar geleden verloor zij vrij plotseling haar man en ik weet dat zeker het eerste half jaar haar zwaar is gevallen. “Het lijkt wel of het steeds lastiger wordt”, zei ze. “Of het me steeds meer moeite kost om te ervaren dat hij er niet meer is.”

Geen garantie
Dat lijkt wellicht wat tegenstrijdig. Want je hoort zo vaak zeggen dat de tijd alle wonden heelt. Of dat het eerste jaar na een verlies het ergste is, maar als je dat eenmaal achter de rug hebt dat het makkelijker wordt. Misschien is dat voor sommige mensen wel het geval. Maar het is zeker niet op iedereen van toepassing en al helemaal geen garantie dat het verdriet en de pijn na een jaar vanzelf weer wegtrekken.

Eigen proces
Want ieder heeft zijn eigen proces en volgt zijn eigen weg daarin. Er is geen spoorboekje dat bepaalt hoe de route loopt en op welk moment welk station in het rouwproces wordt bereikt. Laat je daarom niets aanpraten over hoe het ‘normaal gesproken’ gaat of hoe je hoort te rouwen. Over wat ‘normaal’ is en wat niet.

Modellen
Er zijn door de jaren heen heel wat modellen ontwikkeld die beschrijven hoe een rouwproces verloopt. Maar inmiddels is wel gebleken dat de mens veel te divers is om dat in een model te stoppen. Schrik daarom niet als het bij jou anders loopt dan bij een ander. Want jij hebt andere ervaringen, andere voorkeuren, een ander referentiekader. Dat geeft namelijk richting aan jouw persoonlijke proces.

Uniek
Hoe het zich voor jou ook ontwikkelt, niets is dus raar of afwijkend. En tegelijkertijd: niets is gemiddeld of ‘normaal’. Want jij bent uniek in hoe je jouw verlies met je meedraagt en betekenis toekent aan dat verlies. En dat gebeurt op je eigen tempo, op jouw manier, in je eigen volgorde en op het voor jou juiste moment.